Nujabes: geen modale ziel

March 23, 2010 2:09 am

Een groot producer heeft ons verlaten, nog op jonge leeftijd. Aan de hand van zijn twee soloalbums, een hommage aan Nujabes: een man wiens muziek we tot in de eeuwigheid moeten draaien. Rust in vrede.

 


Door Rob van den Aker, 23-3-‘10

Een groot producer heeft ons verlaten, nog op jonge leeftijd. Aan de hand van zijn twee soloalbums, een hommage aan Nujabes: een man wiens muziek we tot in de eeuwigheid moeten draaien. Rust in vrede.

Vaak is het zo dat je pas een stuk over een artiest gaat schrijven als daar aanleiding toe is. Als het een favoriete artiest van je betreft, dan hoop je dat de aanzet tot het schrijven van het artikel positief is. Iemand brengt bijvoorbeeld een nieuw album uit of komt voor een show naar Nederland. Dat is hier echter niet het geval. Tragisch genoeg is deze opinie geschreven met als achtergrond het overlijden van een bijzondere producer, en bovendien een man die hiphop in Japan definitief op de kaart zette: Nujabes.

Toen ik dit verschrikkelijke nieuws las, wilde ik het in eerste instantie niet geloven. Het is voor mij onwerkelijk dat iemand op een dergelijke jonge leeftijd overlijdt. Toch, hoe hard het ook klinkt en hoe onwezenlijk ik de dood van Jun Seba ervaar, de werkelijkheid moet ik niet uit het oog verliezen. Want ook al vond ik zijn muziek nog zo adembenemend mooi, ik kende de man niet op persoonlijk vlak. Na minutenlang stuurloos voor mezelf te hebben uitgekeken besloot ik te doen wat voor mij juist is: mijn hart te luchten door een stuk te schrijven over de producer die mijn inkijk op de hiphop voor een deel heeft veranderd. Aan de hand van onder meer zijn twee soloalbums probeer ik op een zo goed mogelijke manier Nujabes te eren.

Via de groep CYNE – rappers Cise Star en Akin leveren diverse bijdrages op albums van de Japanse producer – kwam ik in aanraking met het eerste soloalbum van Nujabes: Metaphorical Music (2003). Het werd een geval van liefde op het eerste gezicht. De dromerige pianoloopjes, het combineren van jazz en soul, plus het weglaten van alle poespas; iets dergelijks had ik nog niet eerder binnen hiphop gehoord. Het veranderde deels mijn kijk op de hiphopscene, want dat hiphop zo sereen kon zijn wist ik op dat moment nog niet.

Elke beat van Nujabes ligt relatief eenvoudig in het gehoor. Waar enkele beatbakkers complexiteit nodig hebben om zich te kunnen onderscheiden, lijkt Nujabes het veel eenvoudiger en toch minimaal net zo doeltreffend aan te pakken. Zijn creaties zijn bijvoorbeeld buitengewoon tastbaar. Nujabes geeft namelijk het gevoel met live-instrumentaties bezig te zijn: herhaaldelijk kiest de producer een sample uit die hij op een zo helder mogelijke manier laat weerklinken. Daar worden vervolgens nog wel wat ingrediënten aan toegevoegd – ongestoorde drumsnares of zacht rinkelende belletjes – maar deze zijn allen minder nadrukkelijk aanwezig dan de uitgekozen sample. Daarom is het niet moeilijk om optimaal te genieten van één van de duidelijk aanwezige melodieën die Nujabes schept.

Twee jaar na het verschijnen van Metaphorical Music kwam Modal Soul uit. Daar waar zijn debuut meer naar jazz toegaat, is dit tweede (en laatste) soloalbum, zoals de naam al doet vermoeden, meer op soul georiënteerd. Toch zou ik de verschillen tussen beide albums niet heel groot willen noemen, zonder dat ik daarmee impliceer dat Nujabes twee keer met eenzelfde soort formule op de proppen komt. Wederom zijn er de kenmerkende beats te horen en ook qua gastartiesten is het te vergelijken, alhoewel er op Modal Soul wel een bijdrage is te vinden van Terry Callier, de folk/soul/jazz-artiest met een karrenvracht aan ervaring (al vanaf de jaren 60 actief). Het nummer dat uit die samenwerking is voortgekomen, Ordinary Joe, zie ik dan ook als één van de vele hoogtepunten uit het muzikale leven van Jun Seba.

Terry Callier voor je album weten te strikken zegt wat mij betreft nog iets: namelijk dat Nujabes smaak heeft. Smaak die verder reikt dan slechts hiphop. En ik geloof niet dat ik de enige ben die dat vindt, aangezien ik de afgelopen tijd veel producers ben tegengekomen die met hun stijl zo dicht mogelijk in de buurt van de soulvolle Nujabes proberen te komen. Daar zitten geslaagde voorbeelden bij, zoals Uyama Hiroto (die overigens ook de samenwerking met Nujabes is aangegaan) die zijn album A Son of the Sun onder het door Jun Seba opgerichte onafhankelijke label Hydeout Productions uitbracht. Maar er zitten ook minder geslaagde voorbeelden bij; artiesten die niet hun eigen draai aan de melodische muziek kunnen geven en producties maken die zowel kracht als overtuiging missen. Opvallend genoeg betreft dit voornamelijk Japanse beatbakkers, en temeer geeft dit aan wat de rol van Nujabes in zijn eigen land was. Aan de ene kant is het fraai dat deze jonge producers Nujabes als inspiratiebron zien, aan de andere kant is het jammer dat ze niet capabel genoeg zijn om dezelfde soort muziek te maken.

Gelukkig is er nu dus nog Hydeout Productions, het label dat haar boegbeeld heeft verloren, maar hopelijk over genoeg getalenteerde artiesten beschikt die Nujabes op een gepaste manier kunnen eren. Onder meer Emancipator heeft nu de lastige taak om in de voetsporen van de topproducer te treden, ook al is hij een ander type producer (hij richt zich meer op electronic). Overigens ben ik er niet bang voor dat de muziek van Nujabes verloren gaat en ik hoop dat er een schatkist aan niet eerder gereleasd materiaal van de producer zal worden geopend (zoals het label ook beweert te gaan doen). Is dat laatste niet het geval dan zij het zo en weegt het niet op tegen het verlies dat we nu hebben, het verlies van een man met talent en passie voor muziek.

Ik heb deze opinie met het hart op de tong geschreven en hopelijk komt deze kleine ode goed over. Naast de soloalbums ken ik helaas niet veel van Nujabes, dus vergeef me voor het feit dat ik zijn werk op verzamelaars niet erken (daar zal spoedig verandering in komen). Ook kan ik niets vertellen over het persoonlijke leven van Nujabes, aangezien er bij mij niets over zijn privésituatie bekend is. Ik weet ook niet of dit zo interessant is, waarschijnlijk niet, aangezien het wat mij betreft om de muziek moet gaan. Daarom zou ik willen zeggen: memoreer zijn overlijden en vier zijn muziek. Rust in vrede Nujabes.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *