Top Notch

Door Timo Koren, 30-6-‘12

Met I Need Love schreef LL Cool J hiphopgeschiedenis, simpelweg omdat in een genre gedomineerd door feest, borstklopperij en maatschappijkritiek, dit de eerste hit over liefde was. Binnen De Jeugd van Tegenwoordig, de groep van Faberyayo, speelt zo’n zelfde geschiedenis zich af. De groep begon recalcitrant, maar verkende op De Machine en De Lachende Derde emotioneel meer diepgravende thema’s als liefdesverdriet. Faberyayo’s nieuwste soloplaat Coco, opgedragen aan zijn gelijknamige vriendin, laat een nieuwe ontwikkeling zien: het is een album waarbij stoerdoenerij onzichtbaar is en dat zich laat lezen als een ode aan de huiselijkheid. Dat openhartige interviews (lees: over zijn jeugd en ideeën over liefde) onderdeel zijn van de promotiekaravaan is wat dat betreft tekenend. Zeker als je bedenkt dat Faberyayo tijdens een video-interview voor Toazted vier jaar geleden nog uitgebreid de tijd nam om in de bosjes te gaan plassen.

Een Echte is een exemplarische track voor de ontwikkeling van Yayo, zowel in videoclip als tekst: het is een accurate weergave van de liefde die hij voor zijn vriendin voelt (of dat veinst het in elk geval te zijn). In het nummer beschrijft hij haar karaktertrekken, in de clip zien we op een ironische manier hoe zij haar dag doorbrengt. De lichtvoetige en speelse toon van het nummer is exemplarisch voor Coco. Producer Benny Sings is verantwoordelijk voor de muzikale begeleiding op het hele album en doet dat met instrumentaties die luchtig en funky klinken. Faberyayo rapt daar op een licht zangerige manier overheen. Het is een zomers, soms sprankelend en aanstekelijk geheel, maar weet met name door de teksten daar nooit bovenuit te stijgen.

In een interview dat ik vorig jaar voor Hiphopleeft met De Jeugd van Tegenwoordig had, zei de rapper: “Er kon wel een sprankeltje persoonlijkheid bij, maar dan niet op een manier van ‘Ik ga eens heel veel over mezelf praten’. Ja, dat deden we op het eerste album wel, maar dan niet: ‘Ik word wakker en maak een tosti…”. Het rare is: dat is precies wat hij op Coco doet. De voornaamste thema’s zijn, behalve zijn vriendin, zijn huis, zijn eet- en drinkgedrag en zijn poes. Hij rapt op een beschrijvende manier, met soms een aardige metafoor, over hoe het in zijn huis eraan toegaat. Daar ligt ook het grote probleem: taalkundig is er op Coco weinig te ontdekken. De uitgaansbeschrijvingen van Faberyayo waren behalve treffend en spitsvondig ook spannend (met name door de recalcitrantie die eruit bleek). Toen hij over de keerzijde - de kater - ging rappen behandelde hij een onderwerp dat nog onontgonnen terrein was. Wanneer het gaat over een platgetreden pad als een ode aan een meisje, toont hij zich minder origineel. Emotioneel is het oppervlakkig, tekstueel is het te vaak ronduit saai.

Een treffend voorbeeld is Zomaar. “Zomaar, omdat alles kan verdwijnen//Omdat alles altijd eindigt//Maar niet dat van jou en mij.” Het zal vast oprecht zijn. Ware het niet dat hier een clichématig onderwerp (liefde) op een clichématige manier wordt benaderd, zowel in de positieve zin (het is oneindig) als in de negatieve zin (ik dacht dat het oneindig was). In Zomaar wordt het idee van liefde te expliciet benoemd en overspeelt Yayo door deze grote bewoordingen zijn hand. Het wordt saai. Zijn gevoel is ons net daarvoor al op een veel subtielere manier ter ore gekomen door een anekdote waarin hij haar werk afbelt. Het refrein doet aan dat gevoel afbreuk en dat kan nooit de bedoeling zijn.

Maar het is niet alleen dit thema waarop Faberyayo de plank misslaat. Over zijn poes rapt hij in Baby Miko: “Als je ’s ochtends aan m’n tenen kauwt//Betekent het dat je eten wilt en geef ik het gauw.” Behalve dat hij het dier in zeer algemene bewoordingen beschrijft, neigt de toevoeging ‘geef ik het gauw’ wel heel erg naar dwangrijm. Een dergelijke zin gaat voorbij aan datgene wat Coco van een aardig een goed album zou kunnen maken: een originele, intieme beschrijving van de sfeer in huize Lanen. De beschrijving van zijn poes blijft hangen in te algemene triviale termen, terwijl de hechte band tussen mens en huisdier best een prima uitgangspunt voor een treffende tekst kan zijn (vraag het Remco Campert). Het eindeloos herhalen van de titel van het nummer voelt aan als een zwaktebod (zeker omdat Faberyayo dat op dit album te vaak doet).

Het lijkt misschien hard om muziek aan de hand van de teksten in zulke grote mate te bekritiseren. Dat het hier gelegitimeerd is heeft drie redenen. Ten eerste, Faberyayo heeft zich bewezen als één van de beste muziektekstschrijvers van Nederland. Ten tweede, hij heeft zichzelf in een interview beschreven als ‘schrijvend kunstenaar’. Ten derde, de muzikale begeleiding legt door de bescheiden toon nadruk op de teksten. Dat schept verwachtingen. Soms geeft hij blijk van zijn talent: Een Echte is lief en teder, Het Roer van de Woonark is origineel en verrassend en het reeds bekende Solonaise laat duidelijk zien dat hij een eigen signatuur heeft. Het zijn deze tekstuele hoogtepunten, samen met de prettige instrumentaties van Benny Sings, die ervoor zorgen dat Coco een voldoende scoort. Er is echter reden om waakzaam te blijven. Het raakt aan een scenario dat velen onder ons wel zullen kennen: een goede vriend die een vriendin vindt, erg met haar in zijn nopjes is en daar zo in opgaat dat hij langzaam zijn vrienden vergeet. Achter zijn rug om zeggen ze dan: hij is een saaie lul geworden. Met Coco krijgt Yayo nog het voordeel van de twijfel, maar het kan ook zomaar naar de verkeerde kant omslaan.