Virgin

Door Job Hulsman, 28-3-‘10

In de rubriek Afgestoft recenseert Hiphopleeft oude albums die het niet verdienen in de vergetelheid te raken. Ditmaal L’École du Micro d’Argent van IAM uit 1997. Misschien wel de beste plaat uit de Franse hiphopgeschiedenis.

Frankrijk is, na de Verenigde Staten, misschien wel de grootste hiphopnatie die deze aardkloot rijk is. Nadat het genre uit Amerika kwam overwaaien is er in Frankrijk uit de oorspronkelijke gangstermuziek een heel eigen stijl ontstaan, die vooral ter gehore werd gebracht door jongeren uit de buitenwijken van grote steden als Parijs, Lyon en Marseille. Franse rappers stonden op, en eind jaren tachtig werden de eerste freestyles gerapt door groepen en artiesten als NTM en MC Solaar, tijdens het programma Deenastyle. Ondanks het gebrek aan verdere publiciteit weten een aantal rappers en formaties zich in de loop van de tijd razend populair te maken, vooral onder etnische minderheden. Misschien wel de populairste van deze rapformaties is IAM uit Marseille.

De beginselen van de formatie IAM liggen in 1985, toen producers/rappers Akhenaton en DJ Khéops besloten onder de naam Lively Crew te gaan samenwerken. Na een aantal naamswijzigingen en de toevoeging van de rappers Shurik'n, Freeman en Imhotep is hier uiteindelijk IAM uit voortgevloeid. IAM Concept was vervolgens het eerste wapenfeit van de mannen, gevolgd door het album Omre Est Lumière. Hoewel van een doorbraak toen nog geen sprake was, groeide de groeps populariteit en bekendheid. In 1997 kwam dan toch de definitieve doorbraak van IAM, met het album L’École du Micro d’Argent, wat slechts twee dagen nodig had om platina te gaan. Het album bracht de groep internationale faam en zette Franse hiphop op de internationale kaart.

Het geluid van L’École du Micro d’Argent is te omschrijven als rauw en duister, zonder dat het sober wordt. De harde bassen vormen de basis voor elke beat en hoge sampletjes dienen vaak als klein detail. Wat dat betreft zijn de producties van Akhenaton en DJ Khéops - de twee producers van de plaat - redelijk monotoon. Toch zorgen ze ervoor dat het album niet verdrinkt in haar eigen eenvoud, door de aanwezigheid van gevarieerde, gesamplede melodietjes en warme klanken. Ontoegankelijk wordt het evenmin op L’École du Micro d’Argent. Helemaal in combinatie met het ritme en de intonatie van de rappers Akhenaton, Khéops, Shurik’n, Freeman, Imhotep en Kephren. De MC’s vullen elkaar op de plaat goed aan en hebben allen hun eigen prettige stemgeluid en prima delivery. Daarnaast dienen de scratches van DJ Khéops als het slagroom op de spreekwoordelijke taart. Het geheel zorgt voor een plaat met een heel eigen sfeer, waar je in blijft hangen en die lekker wegluistert.

Een grote groep rappers dus, met een duistere, pure hiphopsound. De vergelijking met de legendarische rapformatie Wu-Tang Clan wordt, vooral op het Europese continent, dan ook vaak gemaakt, en ook op de cd wordt de naam van de Amerikaanse groep vaak in de mond genomen. Net als IAM is de Amerikaanse oldschoolformatie een hiphopgroep die zich op de undergroundscene richtte en die met een rauwe en duistere sound furore maakte. De chemie spat er bij IAM, net als bij Wu-Tang Clan, vanaf en de rappers wisselen elkaar met evenveel enthousiasme af. Dynamiek en eensgezindheid dus, zowel bij IAM als bij Wu-Tang Clan. Klein verschil: Wu-Tang Clan presteerde het om bij haar debuut een klassieker af te geven, terwijl IAM eerst twee warmdraaiertjes nodig had.

Al met al zou L’École du Micro d’Argent kunnen worden gezien als een mijlpaal in de Franse hiphopgeschiedenis. Zelfs als je zoals ondergetekende in het Frans geen appel van een ei kan onderscheiden bieden de uitstekende flows en duistere beats voldoende mogelijkheden om plezier aan dit album te beleven. Dat de plaat ruim anderhalf miljoen keer over de toonbank is gevlogen is dan ook niet gek. L’École du Micro d’Argent heeft zowel binnen als buiten Frankrijk inmiddels de klassieke status verworven.