Het dertiende album van The Roots, undun, is de eerste conceptplaat van de hiphopband. De heren, geleid door Black Thought en ?uestlove, werken op aangrijpende wijze het verhaal van Redford Stephens uit.

Def Jam

Door Rob van den Aker, 8-12-‘11

Het dertiende studioalbum van The Roots, undun, is de eerste conceptplaat van de achtkoppige hiphopband uit Philadelphia. Anders dan de meeste artiesten die een conceptplaat maken werkt The Roots een verhaal achterstevoren uit. undun gaat over de fictieve persoon Redford Stephens, die zonder kwade intenties zijn leven probeert te leiden, maar door slechte omstandigheden steeds dieper de criminaliteit inrolt. Black Thought kruipt met zijn raps in de huid van Redford, terwijl de overige groepsleden met heftige instrumentaties de vocalen ondersteunen. De gastartiesten vatten in veelal gezongen refreinen het levensverhaal van de jonge crimineel samen, of staan voor de negatieve invloeden van buitenaf. Tot zover de beknopte versie van een op papier aangrijpend verhaal. Hoe komt dit over in de praktijk?

undun begint waar Redfords leven eindigt. Op de openingstrack Dun klinkt in eerste instantie alleen een hoge pieptoon, die het stoppen van het beademingsapparaat impliceert. Naarmate de track vordert is er een pompend hart te horen en vanaf dit moment komt Redford weer tot leven. Het op de intro volgende Sleep is een terugblik op het leven van de jonge crimineel, waar Black Thought op kille wijze en met fraai geformuleerde zinnen zijn eind beschrijft: “Illegal activity controls my black symphony, orchestrated like it happened incidentally//Oh, there I go, from a man to a memory//Damn, I wonder if my fam will remember me.” De weinige emotie die de rapper van The Roots op deze track uit is passend, doordat de bijna levenloze Redford geen energie heeft om verdriet, teleurstelling of boosheid te uiten.

Naarmate de plaat vordert voegt Black Thought meer emotie toe aan zijn stemgeluid. De over de gehele linie rauw klinkende vocalen van de rapper bevatten soms flinke uithalen, waarbij de woede en agressie van een onbegrepen jongen voelbaar zijn. En waar de rapper de plaat door middel van klankkleuren en sombere, poëtische teksten zo donker mogelijk inkleurt, zijn er de gasten die soms voor een sprankje licht in het duister zorgen. Zo is er de dynamisch gezongen hook van Greg Porn op Kool On, waar de levensvreugde terugkomt in de tekst (“Come get your kool on, stars are made to shine”) en is Dice Raws boodschap op Tip the Scale een stuk eigenwijzer (“Some think life is a living hell, some live life just living well//I live life tryna tip the scale, my way”) dan het gitzwarte verhaal van Black Thought. Niet dat undun deze diversiteit aan emoties per se nodig heeft; ook zonder veelzijdigheid gebeurt er meer dan genoeg om aan te grijpen.

De muzikaliteit van de overige zeven leden bijvoorbeeld. Zo is ?uestloves gedrum energiek, divers en ritmisch. Moeiteloos plaatst de drummer explosieve klappen onder de vocalen en dicteert hij het tempo van de instrumentaties. Captain Kirk, op zijn beurt, voegt zo nu en dan stevig gitaarspel toe aan de veelal melancholische producties. Zijn hoogtepunt, op Kool On, bestaat uit een huilende gitaarrif die perfect de pijn van Redford weergeeft. En dan zijn er nog de toetsenisten, Kamal Gray en James Poyser, die met verfijnd keyboardspel vaak voor dramatische melodieën zorgen en daarbij niet bang zijn om buiten de lijnen te kleuren. Neem On Time, waar de heren losgaan door vooral zo hard mogelijk op de toetsen te slaan en daarmee alles behalve een gelikt geluid creëren. De zware bassen van Mark Kelley en de ondersteunende percussie van Frankie Knuckles zorgen ervoor dat de hiphopvibe niet verloren gaat en completeren de gelaagdheid.

Er gebeurt op undun dus erg veel en dan is de vier tracks tellende, instrumentale en klassiek georiënteerde suite aan het eind nog niet eens genoemd. Of wat te denken van het fraaie vioolspel op I Remember, dat de plaat nog muzikaler maakt dan dat deze al is? Ook de vier fraaie clips die voor de release uitkwamen moeten nog worden vermeld. Kortom: met undun heeft The Roots een meesterwerk afgeleverd, dat zonder enige problemen tot de beste (concept)platen aller tijden kan worden gerekend.