Door Souf Kinani, 4-8-‘10

Beeld: Marc Deurloo (derde foto)

"Wat lopen jullie te whinen? Inhoud van nummers? Het is hiphop, die lui hebben geen inhoud, het gaat om leuke beats en goeie flow..." Bevat deze reactie van een Hiphopleeft-lezer een kern van waarheid?

Er valt veel plezier te halen uit het lezen van de reacties op publicaties op het internet. Zo ook bij stukken op Hiphopleeft, waar sommige mensen door de verschafte anonimiteit hun mening durven te verkondigen. De geachte heer Wawa deed een duit in de zak bij de recensie van Eminems Recovery: "Wat lopen jullie te whinen? Inhoud van nummers? Het is hiphop, die lui hebben geen inhoud, het gaat om leuke beats en goeie flow..." Hoe stompzinnig de uitspraak mij in eerste instantie ook leek, is het niet de eerste keer dat ik deze kreet hoor. Bevat deze reactie een kern van waarheid? Gaat het bij hiphop alleen om hoe het klinkt en is wat de rapper te zeggen heeft ondergeschikt?

Als we kijken naar andere genres, kunnen we vaststellen dat muziek vooral een samensmelting is van instrumenten en geluiden die een gevoel hoort op te roepen bij de luisteraar. Vooral bij hiphop lijken er mensen te zijn die muzikanten afzeiken om de simpelheid van de tekst of de geringe originaliteit van het aangesneden thema. Niemand zal Marvin Gaye aankijken op het feit dat hij alleen maar over liefde kan zingen, omdat zijn nummers vol sentiment zitten. Niemand zal Burial erop aanspreken dat hij zijn instrumentaties slechts met samples laat spreken of dat B.B. King zijn nummers vult met zijn tegenslagen in het leven (met een bijzondere rol voor vrouwen). In dat geval zou het niet uitmaken of een rapper politiek en sociaal geëngageerd is zoals Brother Ali of dat hij gewoon zijn welvaart wil uitstallen als Birdman, als het maar lekker klinkt en de luisteraar weet te raken.

Bij hiphop is het echter niet zo simpel als bij andere muziekstijlen. De eerste drempel ligt al bij de instrumentaties. Hiphopproducers hebben relatief vaak maar beperkte muzikale kennis en zijn dan ook geen echte componisten, maar beatmakers (uitzonderingen uiteraard daargelaten). Er worden geen stukken muziek geschreven, maar eerder een paar samples aan elkaar gelast en aangevuld door drums en een baslijn. Het gecreëerde deuntje wordt dan eindeloos herhaald, met een kleine variatie bij het refrein. Bij andere genres wordt de luisteraar makkelijker meegevoerd door de fluctuaties en de gelaagdheid in de muziek, terwijl het repetitieve van de hiphopbeats eentonig wordt en de vocalen meer in de schijnwerpers zet.

Om die reden moet je op een andere manier geboeid kunnen worden. Rap is nou eenmaal een monotone stembegeleiding van muziek, waarbij de meeste rappers veroordeeld zijn tot één stem waar ze het mee moeten doen. Rappen heeft dan ook niets te maken met zang, waar de artiest niet alleen kan spelen met woorden maar ook met de geluiden die zijn stembanden produceren. Het is veel nauwkeuriger om rap te bestempelen als een uit de straat voortgekomen dichtvorm waar de auteur zijn tekst op een metrum scandeert. Van een poëet is het minste wat je kan eisen dat hij je met zijn woorden weet te raken en dat doet hij niet met kinderrijmpjes of door zijn of andermans tekst voor de zoveelste keer te recyclen. Uiteraard kan een overtuigende delivery veel goedmaken, maar niet iedereen is gezegend met de overtuigingskracht van bijvoorbeeld Rick Ross. En natuurlijk zijn hersensloze clubbangers die de mensen tot in de late uurtjes toch aan het dansen krijgen ook noodzakelijk. Maar het is wel zo dat wanneer het alcoholpromillage begint te dalen het besef dat de muziek kwaliteit mist steeds meer doordringt.

In deze eindeloze discussie staat klank vaak recht tegenover inhoud, maar om een track van hoge kwaliteit af te leveren is het natuurlijk noodzakelijk dat beide aspecten aanwezig zijn. Het gaat immers nog steeds om muziek, en een overvloed aan tekstueel vernuft maakt een tekort aan muzikaliteit natuurlijk nog niet goed. Dit gegeven wordt door de meesten nog wel begrepen, maar veel mensen beseffen niet dat het andersom ook het geval is. Een leuke beat zal de tekortkomingen van een rapper misschien een beetje verhullen, maar nooit wegnemen. Kijk alleen al naar Group Home, dat zelfs met dikke Primo-beats zeer matige tracks wist af te leveren. Ben je niet gezegend met een gouden keeltje, dan moet je maar dingen zeggen die mensen laten lachen, dromen of nadenken. Want zeg eerlijk, met een gerapte versie van Sexual Healing verover je geen vrouwenharten.