Door Niels Waarlo, 22-6-‘12

Lil Wayne is één van de bekendste rappers van de laatste jaren. Maar zoals hij in vele recensies wordt geprezen, is hij tegelijkertijd één van de meest gehate rappers van het moment. Wat mij betreft is dit laatste niet terecht.

Lil Wayne heeft door de jaren heen steeds meer bekendheid weten te vergaren om uiteindelijk met hits als Lollipop en Got Money één van de bekendste en bestverkopende rappers ter wereld te worden. Zo iemand kan op hoon rekenen van een vrij grote groep hiphopliefhebbers. Hij wordt vanwege zijn commerciële inslag vaak neergezet als de belichaming van wat mis is in de hedendaagse hiphop en geregeld in een rijtje met rappers als Soulja Boy, Bow Wow en Flo-Rida geplaatst. Opvallend genoeg gebeurt dit zelden door recensenten, maar des te meer in reacties op allerhande websites en fora. Kijk alleen al naar de pagina’s van zijn albums op MusicMeter, of op Grasscity, waar een geheel forumtopic is gewijd aan het afmaken van Lil Wayne. Of neem de reacties op een review als die van Tha Carter IV (2011) op XXL of op HiphopDX. Gemakkelijker nog: bekijk de reacties bij de albumrecensies op Hiphopleeft eens. En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Soms krijg je zelfs te horen dat Wayne niet eens ‘echte’ hiphop maakt. Kortom: het is fout om als serieuze hiphopliefhebber naar Lil Wayne te luisteren. Maar hoe terecht is dat nou?

Inderdaad, Weezy heeft bagger op zijn naam staan. Zo maakte hij vreselijk gladde en mierzoete nummers als Mrs. Officer en Comfortable en de afgrijselijke autotuneballad How to Love. Het gefaalde rockexperiment Rebirth (2010) is nog altijd het slechtste album dat ik ooit heb gehoord en het restjesalbum I Am Not a Human Being uit hetzelfde jaar is al niet veel beter. Dankzij een syrupverslaving was zijn stem lange tijd niet in orde, wat menige track niet ten goede is gekomen. Het aantal waardeloze gastbijdrages uit deze tijd is hierdoor ook niet meer op twee handen te tellen. Toch is het onterecht Lil Wayne hierom volledig af te doen als talentloze rapper. Deze man heeft namelijk wel degelijk talent en een heleboel moois voortgebracht. Voor mijn gevoel wordt hij door een heleboel mensen dan ook flink onderschat.

Ik zou deze mensen naar Tha Carter II (2005) kunnen doorverwijzen. Dit is een in zijn geheel prima hiphopalbum waar de popexperimenten achterwege blijven. In plaats daarvan krijg je typische soulachtige hiphopbeats voorgeschoteld en een fijn flowende Wayne. Maar goed, dat was 2005 en toen maakte hij andere muziek dan hij tegenwoordig doet. Hij is immers al sinds 1997 bezig, toen hij debuteerde bij de groep Hot Boy$, maar wekt eigenlijk pas sinds hij grote hits scoort zoveel ergernissen op als vandaag de dag het geval is. En dat terwijl hij ook op Tha Carter III (2008) en Tha Carter IV (2011), die beide weliswaar een stuk wisselvalliger zijn dan het tweede deel, laat horen veel meer in huis te hebben dan hitgerichte muziek. Zo kent President Carter een mooi ingetogen beat, heeft Let the Beat Build een erg interessante, zich opbouwende productie waarin de soul weer duidelijk is te horen en heeft Nightmares of the Bottom een sfeervolle productie met een lieflijk pianoloopje. Maar wat Wayne zelf nu zo bijzonder maakt heeft te maken met zijn flow en stemgebruik.

Hij heeft namelijk een ongelooflijke controle over zijn stem en is een ware acrobaat op het gebied van stemgebruik. Schoolvoorbeeld hiervan is A Milli, één van de vele hits die Tha Carter III telde. Want laten we dat nummer nou eens onder de loep nemen. Het was met name in de Verenigde Staten een enorme hit en dat is opvallend te noemen. De beat is namelijk weinig catchy: slechts een voicesample die continu op monotone wijze ‘a milli’ herhaalt, met daaroverheen diepe bassen en snerpende drums die elkaar afwisselen. Menig undergroundrapper wordt ondersteund door beats die beter in het gehoor liggen. Daarnaast bevat het nummer nauwelijks structuur en niet eens een refrein (laat staan een ge-autotuned r&b-refrein). Zelfs de low budget videoclip, bestaande uit niets meer dan een longshot van Lil Wayne die zich klaarmaakt om een videoclip te schieten, ademt een losse sfeer uit die niets met commercialiteit van doen heeft. Geen trillende billen of gouden kettingen op je scherm, gewoon een met veel lol rappende Wayne.

Zo op het eerste gezicht heeft dit nummer dus niets in zich van de hit die het wel is geworden. Waarom werd het dat dan toch? Dit komt door Lil Waynes stemgebruik. Wat dat betreft past hij eerder in een rijtje met Snoop Dogg, die ook nummers tot heerlijke ervaringen weet te maken enkel en alleen door de manier waarop hij het brengt (neem bijvoorbeeld Drop It Like It’s Hot). De manier waarop Lil Wayne zich soepeltjes door de track beweegt en daarbij allerlei kanten van zijn stem laat horen (“Don't play in her garden and don't smell her flower//Call me Mr. Carter or Mr. Lawn Mower”), zijn timing en de manier waarop hij op meesterlijke wijze klemtonen legt om je bij de les te houden (“Cause my seconds, minutes, hours go to the almighty dollar//And the almighty power of that ch, ch, ch, ch chopper”) maken dat dit nummer toch aanstekelijk is. Niet door een pakkend refrein van iemand als T-Pain of doordat de beat zo catchy is werd A Milli een hit: naast de lekkere baslaag is het enkel en alleen Waynes raptalent dat dit nummer maakt tot één van de sterkste hiphopnummers uit 2008.

Niet alleen op A Milli laat hij zien enorm veelzijdig te zijn: vergelijk de ingetogen, bijna fluisterende manier van rappen op Tie My Hands eens met de enthousiaste, haast euforische raps op 3 Peat. Het is maar weinigen gegeven zo veelzijdig te kunnen rappen en tijdens je verses op een dergelijke manier controle over je stem te hebben. Moeiteloos weet hij tussen verschillende toonhoogtes en verschillende uitspraken te variëren en kan hij van alles met zijn stem: dan klinkt hij weer schor, vervolgens is zijn stem bijna knauwend, even later laat hij hem overslaan. Soms allemaal binnen één nummer, zoals bijvoorbeeld is te horen op het sowieso geweldige Mr. Carter en het eerder genoemde A Milli. Of luister eens naar Dr. Carter, waarop hij naarmate de beat zich opbouwt steeds enthousiaster gaat rappen. Dit soort kunstjes vergen een enorme stemcontrole; waar veel andere rappers al moeite genoeg moeten doen niet onvast te klinken, kan Lil Wayne schijnbaar doen wat hij wil.

Het maakt dat hij wel degelijk een bijzondere rapper is. De mogelijkheden van zijn stem onderscheiden hem van de rest van de mainstream, inclusief zijn eigen label, maar ook van het gros van de rappers die de underground rijk is. Hij is een rapper die ook zonder dat hij al teveel te melden heeft de moeite van het beluisteren waard is: het is vooral zijn bij tijd en wijle briljante delivery die je met een lach op je gezicht doet meerappen. En nu de gevolgen van zijn syrupverslaving langzaam maar zeker wegtrekken en hij op Tha Carter IV rappend duidelijk stappen in de goede richting heeft gezet heb ik goede hoop op nog veel heerlijke nummers van zijn hand. Wellicht gebeurt dat dit jaar nog, want de opvolger van I Am Not a Human Being is al aangekondigd en komt hopelijk deze zomer uit - al kunnen we die belofte misschien beter met een korrel zout nemen aangezien Lil Wayne er een handje van heeft albums lang uit te stellen. Gelukkig heeft hij al zat muziek op zijn naam staan waar ik met veel plezier naar luister en die totaal niet past in het ‘hippop’-hokje waarin hij op basis van enkele hits zo vaak wordt geduwd. En dus wissel ik de muziek van El-P, Nas en CunninLynguists moeiteloos af met die van Lil Wayne; het hoeft van mij namelijk niet altijd diepgaand en serieus te zijn.