Door Theo Myronidis, 8-2-‘10

3 Feet High and Rising, The Low End Theory, De La Soul Is Dead… The Native Tongues heeft een aantal regelrechte hiphopklassiekers op haar naam staan. Hiphopleeft gaat in op de ontstaansgeschiedenis van dit collectief en haar meest vruchtbare periode, die ook wel bekendstaat als de Daisy Age.

Tegen het eind van de jaren 80 overheerst onder een groot deel van de Afro-Amerikanen de overtuiging dat het afgelopen decennium zwaar is geweest voor haar gemeenschappen in de Amerikaanse binnensteden. Reaganomics, de explosie van crack en het bijkomend geweld hebben hun destructieve sporen op de armere wijken nagelaten.

Goede tijden zijn het wel voor de muzikale expressie van deze gemeenschappen. De hiphopmuziek van Boogie Down Productions en Public Enemy biedt een uitlaatklep voor een gefrustreerde generatie die zich vergeten en bedonderd voelt door de heersende elite. Deze groepen komen over als angry black men en boezemen de blanke middenklasse angst in. Rond dezelfde tijd is er echter een minder radicaal alternatief in opkomst.

Amityville (Long Island, New York), anno 1985. De jeugdvrienden Kelvin Mercer en David Jolicoeur zijn reeds op vroege leeftijd met hiphop bezig. Op hun middelbare school vinden de twee jonge MC’s een muzikale geestverwant in Vincent Mason, die wel als hun DJ wil fungeren. Het trio vormt de groep De La Soul. Niet veel later komt Mason (die inmiddels bekendstaat als Maseo) in contact met ‘Prince’ Paul Huston, een collega-DJ en lid van de vrij bekende hiphopcrew Stetsasonic. Paul is onder de indruk van het eigenzinnige drietal en besluit hen bij het platenlabel Tommy Boy te introduceren, waar Stetsasonic ook onder contract staat.

Zo rond dezelfde tijd krijgen drie middelbarescholieren uit New York een kans om een 12-inch plaat op te nemen dankzij steun van Red Alert, een invloedrijke DJ van het lokale radiostation KISS FM en tevens de oom van groepslid Michael Small (Mike Gee). De groep, die verder bestaat uit Nathaniel Hall (Afrika Baby Bambaataa) en Sammy Burwell (DJ Sammy B) noemt zichzelf The Jungle Brothers. Ze nemen de track Jimbrowski op, een humoristisch betoog over het mannelijke geslachtsdeel.

Tijdens een promotietour voor hun eerste single Plug Tunin' in 1988 vindt er een ontmoeting plaats tussen de heren van De La Soul en The Jungle Brothers. Er is tussen beide groepen al snel sprake van een klik op persoonlijk en muzikaal vlak. Ze spreken af om samen een studiosessie te organiseren en nodigen hierbij ook een zekere Q-Tip uit, die na enthousiaste verhalen van zijn schoolvriend Afrika maar al te graag aanschuift. Q-Tip is namelijk net bezig om naam te maken met zijn eigen crew A Tribe Called Quest, een groepsnaam die nota bene door The Jungle Brothers is verzonnen. De gezamenlijke opnamesessie leidt tot de single Buddy, het officieuze startsein voor een nieuw collectief genaamd The Native Tongues. Het is tevens een historische mijlpaal voor de hiphopcultuur in het algemeen.

De La Soul kondigt namelijk een nieuwe periode voor hiphop aan, waarin geen ruimte meer is voor poseurs en machismo. Zij noemen het de Daisy Age, waarbij DAISY staat voor ‘Da Inner Sound Y’all’. Samen met de andere Native Tongues neemt de groep afstand van de brag & boast die de hiphop van de jaren 80 tot dan toe heeft gedomineerd. In plaats hiervan wordt er gekozen voor een eerlijke en relativerende benadering in de teksten, waarbij het leven van alledag voorrang krijgt boven zelfverheerlijking en militante slogans. In tegenstelling tot de heersende trend kiezen The Tongues bovendien vaak voor een humoristische inslag, die de muziek een ietwat lichtvoetige stijl meegeeft. De videoclip van De La’s Me, Myself & I benadrukt dergelijke tegenstellingen door de groepsleden als pispaaltjes te tonen, temidden van een zogenaamde schoolklas vol stoere hiphopleerlingen met grote zonnebrillen en dito juwelen. Muzikaal gezien kiest men niet voor kale drumcomputerbeats, maar gebruikt men een bonte mix van allerhande samples, waarbij blanke popmuzikanten als Lou Reed of Hall & Oates niet worden gespaard. In navolging van Buddy vinden er al veelvuldig muzikale samenwerkingen tussen The Tongues plaats, wat het gevoel van saamhorigheid alleen maar versterkt.

De Daisy Age beperkt zich echter niet tot de muziek, maar krijgt ook een culturele component. Zo voegt het een dimensie toe aan de op dat moment gangbare Back to Africa-mode, waarbij gouden kettingen plaatsmaken voor Afrikaanse medaillons en de Fila-jacks worden vervangen door dashiki’s. Het vredesteken-symbool is prominent aanwezig op albumhoezen en mode-accessoires, en op het artwork van de De La Soul-releases zijn zelfs bloemetjes zichtbaar. Arsenio Hall, een bekende zwarte talkshow-host in de V.S., noemt De La Soul bij de aankondiging voor een optreden in zijn programma dan ook ''hiphop-hippies''. The Native Tongues heeft dankzij haar alternatieve en frisse kijk op hiphop ook aantrekkingskracht op andere artiesten, zoals de vrouwelijke MC’s Queen Latifah en de Britse Monie Love, die zich bij het collectief aansluiten. Ook Black Sheep, de crew van Q-Tips neefje Dres, voegt zich bij The Tongues.

Dat de artiesten een positieve instelling hanteren wil overigens niet zeggen dat ze met hun hoofd in de wolken leven. Maatschappelijke problematiek komt in de teksten van The Native Tongues ruimschoots aan bod. Zo behandelt De La Soul drugsmisbruik en seksueel misbruik van minderjarigen. A Tribe Called Quest stelt het hoge aantal verkrachtingen in de Afro-Amerikaanse gemeenschap aan de kaak en ontmaskert de nepglamour van de muziekindustrie en haar meelopers. En voor Queen Latifah is de emancipatie van (zwarte) vrouwen een belangrijk thema.

Ook in Europa wordt The Native Tongues populair, met name De La Soul scoort grote hits met Me, Myself & I en Say No Go. De beweging heeft bovendien raakvlakken met de house-revolutie en de tweede Summer of Love in 1988. Dit blijkt duidelijk uit de Jungle Brothers-track I’ll House You, gebaseerd op de housetrack Can You Party? van Royal House, die de twee stijlen inventief combineert en hiermee wellicht onbedoeld de ‘hiphouse’-substroming een duwtje in de rug geeft. Maar ook A Tribe Called Quest gooit hoge ogen met een remix van I Left My Wallet in El Segundo door Norman Cook (later bekend geworden als Fatboy Slim). Q-Tip heeft daarnaast een belangrijk aandeel in de grote dancehit Groove Is in the Heart van Deee-Lite.

Zo rond 1991 begint de klad erin te komen. De La Soul begint zich af te zetten tegen de grote media-aandacht; de voorkant van het nieuwe album De La Soul Is Dead toont een veelzeggende foto van een omgevallen bloempotje. Het album zelf is ook een stuk minder optimistisch dan het debuut. Rond dezelfde tijd verzandt The Jungle Brothers in problemen met haar platenmaatschappij, doordat de verkoop van de eerste albums tegenvalt (ondanks de positieve kritieken). Wellicht vanwege deze perikelen en de bijbehorende stress botert het steeds minder tussen The Native Tongues onderling, en het contact vermindert. Op het album Buhloone Mindstate (1993) van De La Soul informeert Posdnuos: “Some tongues who lied and said we’d be Natives till the end//Nowadays we don’t even speak.” Zijn collega Trugoy the Dove concludeert in hetzelfde jaar: “That native shit is dead.” De Daisy Age lijkt over.

Maar ook zonder de directe onderlinge connectie blijft The Native Tongues op haar individuele albums het oorspronkelijke gedachtegoed uitdragen. Op het sublieme Midnight Marauders (1993) appelleert Tribe, nu in een meer poëtische en abstracte stijl, aan het Afro-Amerikaanse zelfvertrouwen. De nummers verhalen over apartheidsactivist Steve Biko, geweldsproblemen onder de zwarte bevolking en het groeiende gebruik van het oorspronkelijke scheldwoord nigger in het taalgebruik van de Afro-Amerikaanse bevolking zelf. De La Soul laat op het album Stakes Is High (1996) haar afschuw blijken over de in haar ogen deplorabele staat van hiphop, dat ondertussen meer dan ooit ten prooi is gevallen aan materialisme en gangsterfantasieën. Blijkbaar is de drang naar een alternatief voor de nieuwe macho-hiphop zó groot dat groepslid Posdnuos op hetzelfde album ineens roept dat “the Native Tongues have been reinstated”, en deze belofte komt het collectief vervolgens na op de remix van How Ya Want It We Got It van The Jungle Brothers. Het blijkt voorlopig een eenmalige opleving te zijn.

Halverwege de jaren 90 blijkt er echter een nieuwe hiphopgeneratie op te staan die sterk door The Native Tongues is beïnvloed. Eén van de voortrekkers van deze lichting is Mos Def, die op Stakes Is High zijn eerste kans krijgt. Samen met gelijkgestemden als Common en Talib Kweli geeft hij een nieuw elan aan de esthetiek van hun oude helden. Het album Black Star (1998) van Mos Def en Talib Kweli wordt door de muziekpers destijds alom geïnterpreteerd als de doorstart van The Tongues. Dat deze MC’s met instemming van de traditionele leden als rechtmatige opvolgers worden gezien, blijkt uit de zogenaamde Native Tongues-remix van de grote hit She Wants to Move van N.E.R.D uit 2002. Voorman Pharrell Williams brengt voor deze gelegenheid Common en Mos Def samen met De La Soul en Q-Tip. Zowel het refrein als de coupletten van deze remix refereren ook nog eens expliciet aan The Jungle Brothers, de groep die zelf echter om onduidelijke redenen ontbreekt. Samen met Talib Kweli doet Q-Tip ook mee aan Like That, waarop The Black Eyed Peas een eerbetoon brengt aan The Native Tongues.

Anno 2010 zijn de oorspronkelijke Native Tongues-leden grotendeels uit het zicht van het grote publiek verdwenen. De La Soul brengt een jaar eerder nog een album uit in samenwerking met sportkledingfabrikant Nike. Ook Q-Tip laat met een redelijk goed ontvangen album nog van zich horen. Eerder besloot hij samen met de andere leden van Tribe op een reünietour te gaan, maar een nieuw gezamenlijk album zit er voor de fans nog niet in. The Jungle Brothers is het het minst vergaan. Na het album Raw Deluxe (1997) is de groep voor het gemiddelde publiek nog slechts te horen als gastartiest voor house- en drum-'n-bass-singles. Rond 2000 toeren de leden nog als voorprogramma van The Backstreet Boys door de V.S. De radiostilte is reden voor Nas om Mike Gee in 2007 uit te nodigen voor zijn ''90's remix'' van het treffend getitelde Where Are They Now?, waarop de Jungle Brother temidden van andere vergeten hiphop-MC’s uit die tijd figureert. Waar Afrika Baby Bambaataa momenteel uithangt is moeilijker te zeggen. Een klein onderzoekje via internet leert echter dat hij zijn bekende alter ego heeft afgezworen en nu door het leven gaat als B.A.M. De schaarse recente foto’s die het internet biedt tonen de hiphopveteraan met oogschaduw op en een leren outfit aan.