Door Bert Bentsink, 21-3-'11

Het nieuws dat de laatste tijd over DMX (Earl Simmons) naar buiten komt is alles behalve positief. In 2008 werd de rapper, in navolging van tal van andere soortgelijke incidenten, tot negentig dagen gevangenisstraf veroordeeld op verdenking van dierenmishandeling en verboden drugs- en wapenbezit. Een laconieke houding ten opzichte van de regels van zijn proefverlof en DMX’ constante hang naar narcotica maken hem het schoolvoorbeeld van een verloren draaideurcrimineel. Zonde, want dergelijke incidenten, alsmede zijn onzichtbaarheid in het huidige hiphoplandschap, hebben DMX’ successen langzaam maar zeker naar de achtergrond verdreven. Hiphopleeft besluit tot een profielschets.

Hoewel over de geboorteplaats van DMX verschillend wordt bericht (de één zegt Baltimore (Maryland) en de ander zegt Mount Vernon (New York)) bracht DMX het grootste deel van zijn jeugd door in Yonkers: een autonome stad onder de rook van New York, grenzend aan stadsdeel The Bronx. In Yonkers groeit de jonge Earl Simmons op zonder vader en met een agressieve moeder. Gedurende de tijd dat hij thuis woont is het voedsel schaars en zijn de handjes van zijn moeder los. In een biografisch interview met VH1 vertelt de rapper destijds uit wanhoop de parfum van zijn moeder te hebben leeggedronken om zijn knorrende maag het zwijgen op te leggen. Vanwege zijn vervelende thuissituatie brengt hij veel tijd door in verscheidene opvangtehuizen en op straat. Het is op de met criminaliteit doorspekte straten van Yonkers (op en nabij School Street) waar DMX in aanraking komt met zijn twee voornaamste uitlaatkleppen voor zijn ziel: hiphop en drugs.

De nog puberende DMX begint als (hiphop)DJ en beatboxer. Samen met MC Ready Ron, een vriend uit de buurt, struint hij de straten af op zoek naar andere battlerappers en beatboxers om ze uit te dagen. Beïnvloed door zijn rappende partner experimenteert ‘The Dog Man’ met allerhande drugs en hij ontwikkelt, op veertienjarige leeftijd, uiteindelijk een crackverslaving - een verslaving die hem, naar zal blijken, gedurende zijn hele leven zal blijven achtervolgen. Om te kunnen voorzien in zijn drugsbehoefte is de jonge DMX betrokken bij diverse geweldsdelicten waarvoor hij al snel voor het eerst in de gevangenis belandt. Het is tijdens zijn eerste celstraf dat de toenmalig DJ en beatboxer besluit zich op het rappen toe te leggen. Hij vernoemt zichzelf naar de Oberheim DMX-drumcomputer: de hardware waarmee hij als DJ zijn beats maakte. De drie letters zouden overigens niet veel later door hemzelf worden geherinterpreteerd als afkorting voor “Dark Man X”. Het is eveneens rond deze periode dat hij zijn hondengimmick op zich neemt. X’ liefde voor honden is eigenlijk nooit helemaal duidelijk geweest: sommigen zeggen dat hij van kinds af aan al honden had, terwijl anderen beweren dat de hondengimmick is ontstaan vanwege zijn stemgeluid.

Eenmaal op vrije voeten gaat hij op dezelfde wijze te werk als tijdens zijn periode als beatboxer; hij gaat met zijn crew Gangsters of the Ghetto (G.O.G.) nachtclubs af op zoek naar (freestyle)battles. Dat DMX nu vooral rapt betekent overigens niet dat zijn constante honger naar drugs en geld is gestild. Zo blijft de rapper er een criminele levensstijl op nahouden die hem tot een bekende maakt bij de locale autoriteiten. Gelukkig blijft het rappen evengoed een constante. Hierdoor belandt X uiteindelijk op de radar van een managementteam dat zichzelf ‘Ruff Ryders’ noemt. Het collectief speelt zich onder de symbolische leiding van DMX in de kijker van de assertieve producer Irv Gotti. Deze initieert een samenwerking en battlerapper DMX wordt op oorlogspad gestuurd.

Zijn grommende stemgeluid en gespierde fysiek doen hem al snel uitgroeien tot een lokale legende. Echter, zijn drugsverslaving, opvliegende persoonlijkheid en twijfelachtige levensstijl zorgen, zeker bij de grotere platenmaatschappijen, voor de nodige twijfel ten aanzien van Dark Man X. Kort staat DMX medio jaren 90 onder contract bij het aan Columbia gelieerde Ruffhouse, maar hij wordt daar niet in de gelegenheid gesteld zijn door muziekblad The Source toebedeelde ‘Unsigned Hype’-status waar te maken. Wel maakt DMX in 1995 nog een gastverschijning op Mic Geronimo’s Time to Build, waarop tevens Jay-Z en de toen nog compleet onbekende Ja Rule (later Irv Gotti’s protégé) zijn te horen. Toch blijft een grote doorbraak vooralsnog uit.

Hier komt echter verandering in wanneer Irv Gotti wordt aangenomen als A&R-manager bij Def Jam Records. Hij overtuigt de toenmalige CEO Lyor Cohen met hem mee te komen naar Yonkers om de immer hongerige X te horen spitten. DMX, die kort daarvoor een fysieke aanvaring heeft gehad op straat, is dan herstellende van enkele kaakverwondingen en er wordt getwijfeld of hij ‘op auditie’ kan komen. DMX is echter vastberaden om deze kans te grijpen en de invloedrijke labeleigenaar met zijn talent weg te blazen. En met succes. Later zou Cohen, enigszins aangezet en geromantiseerd, op de sessie terugkijken. Hij zou zweren de beugeldraden in X’ mond hebben horen knappen toen The Dark Man zijn teksten aan hem voordroeg. In 1997 sleept DMX dan ook eindelijk zijn langverwachte platendeal binnen.

Vanaf dan raken de zaken voor DMX in een stroomversnelling. Zijn daadwerkelijke debuut wordt voorafgegaan door enkele gastverschijningen op tracks van labelgenoten en andere gerenommeerden in de game. Zo verzorgt X een verdienstelijke bijdrage op LL Cool J’s 4, 3, 2, 1 en maakt hij een indrukwekkende opwachting op Mase’ 24 Hours to Live en op Money, Power, Respect van het tevens uit Yonkers afkomstige The LOX. Zijn eigen doorbraak komt in de vorm van Get at Me Dog: Simmons’ meest succesvolle single na Party up in Here. Hoewel DMX aanvankelijk de toen al overleden 2Pac wil dissen vanwege diens opvatting dat Westcoasthiphop beter zou zijn dan die van de Eastcoast, is het uiteindelijk K-Solo (voormalig Hit Squad-lid) die het moet ontgelden. Aanleiding voor die beef vormen de eigendomsrechten van de track Spellbound: beide rappers claimen dit nummer te hebben geschreven. Over een kundig geknipte sample van B.T. Express’ Everything Good to You (Ain't Always Good for You) (eerder al gebruikt in EMPD’s Get the Bozack) steekt DMX - met zijn kenmerkende korrelige stemgeluid en ‘blaffende’ delivery - passievol zíjn verhaal af. Kort na de release van Get at Me Dog verschijnt het debuutalbum It’s Dark and Hell Is Hot dat nog hetzelfde jaar (1998) succesvol wordt opgevolgd door een tweede album: Flesh of My Flesh, Blood of My Blood. DMX wordt de eerste rapper die erin slaagt om met twee albums binnen hetzelfde jaar achtereenvolgens een nummer 1-positie te bekleden.

Maar het grootste succes moet nog komen. Nog geen jaar na Flesh of My Flesh, Blood of My Blood brengt DMX in 1999 …And Then There Was X uit: zijn meest succesvolle album tot nu toe. Met hits als Party Up en What These Bitches Want jaagt Simmons zijn schijfje in de eerste week al een kleine 700.000 keer over de Amerikaanse toonbanken. Bijzonder, zeker omdat er in wezen niets is veranderd ten opzichte van de twee voorgaande platen. Al vroeg in zijn carrière is DMX ook op het witte doek actief. Hoewel zijn filmdebuut met het door Hype Williams geregisseerde Belly aanvankelijk wat te ambitieus lijkt, houdt de rapper er met grote rollen in onder meer Cradle 2 the Grave en Romeo Must Die niettemin een lucratieve filmcarrière op na - DMX zou naar verluidt vijf miljoen dollar ontvangen voor zijn rol in Romeo Must Die. De rapper voorziet zijn eigen film van een minstens zo succesvolle soundtrack en schnabbelt verdienstelijk bij als aanvoerder van het Ruff Ryders-collectief, waarmee hij uiteindelijk vier albums uitbrengt.

Gaat het ‘The Rottwailer’ commercieel voor de wind, privé is de rapper er tijdens zijn sterrendom beroerd aan toe. Zijn hele leven is DMX (zelfs door zijn eigen moeder) gehaat en veracht. Zodoende kan de stoere Earl Simmons maar moeilijk omgaan met de liefde van zijn fans. Volgens ingewijden voelt de rapper zich opmerkelijk genoeg het eenzaamst tijdens zijn dikwijls uitverkochte concerten. Tijdens één van zijn reguliere shows barst de normaal zo ruige rapper in tranen uit. Hij richt zich na afloop van de show tot God en vraagt waarom hij tot deze populariteit is gedoemd. Hij hoort naar eigen zeggen een voetveeg te zijn.

X’ goedgevulde bankrekening stelt hem in staat ruimschoots te kunnen voldoen aan zijn behoefte aan crack/cocaïne. Volgens vrienden wordt de rapper in toenemende mate angstig voor zijn omgeving en is hij somtijds zelfs paranoïde. Een gevaarlijke emotionele mix die de MC er nu niet bepaald braver op maakt. In zijn eerste drie jaar bij Def Jam is DMX dan ook betrokken bij een reeks van incidenten: X zou in Queens een stripper hebben verkracht, hij zou in Denver betrokken zijn geweest bij een steekpartij en hij wordt diverse malen betrapt met een wapen en/of drugs op zak. Hoewel een serieuze veroordeling uitblijft is dit met X’ levensstijl slechts een kwestie van tijd…

Gelukkig voor de fans hebben DMX’ frequente aanvaringen met de wet geen gevolgen voor het verschijnen van zijn muziek. Zo wordt het succesvolle …And Then There Was X (1999) in 2001 rap opgevolgd door The Great Depression; een plaat die nog geen twee jaar later wordt vervangen door Grand Champ. De albums verschijnen net als hun voorgangers onder de vlag van Def Jam. Uiteraard laten, zoals destijds gebruikelijk bij DMX, beide platen zich weer kenschetsen door enkele monsterhits als We Right Here, Get It on the Floor en Where the Hood At. Na het verschijnen van Grand Champ, waarvan DMX aangeeft dat het zijn laatste album betreft, vestigt X een nieuw record. Hij wordt de eerste (en tot nog toe enige) rapper die met vijf soloalbums achtereenvolgens op nummer één binnenkomt in de verkoopcharts. Tal van andere rappers hebben weliswaar per saldo meer nummer 1-albums voortgebracht (denk bijvoorbeeld aan Jay-Z), maar debuteerden niet - zoals DMX - vijf maal achtereenvolgens op deze positie.

Schoon DMX na het verschijnen van Grand Champ aangeeft de microfoon aan de wilgen te zullen hangen, doen er al snel geruchten de ronde van een mogelijke comeback. Een labelswitch van Def Jam naar Columbia volgt en na talloze vertragingen brengt de rapper in 2006 dan uiteindelijk Year of the Dog…Again uit. Het album komt binnen op nummer twee in Billboard 200 en doorbreekt zodoende X’ imposante reeks van op nummer één debuterende albums. De meest succesvolle, en wellicht meest in het oogspringende, single van het album is Lord Give Me a Sign: een quasidialoog tussen The Dark Man zelf en God. Introspectief en als overtuigd christen neemt X de luisteraar en de schepper mee in zijn door demonen geteisterde belevingswereld. Hoewel DMX er - zij het meer in woorden dan in daden - nooit een geheim van heeft gemaakt gelovig te zijn (denk aan de The Prayer-skits op al zijn albums), is het voor het eerst in zijn carrière dat de rapper dit zo expliciet op een officiële single naar voren laat komen.

Wellicht dat DMX’ band met God naar aanloop van Year of the Dog…Again in de lik is geïntensiveerd, want in 2005 zit DMX, voor het eerst sinds hij in de spotlights staat, een langere straf uit voor het schenden van zijn zoveelste probatietijd. Hardleers als Earl Simmons is, is het in 2008, drie jaar later, opnieuw raak. Bij een huiszoeking treft de politie verwaarloosde huisdieren aan en worden grote hoeveelheden drugs en wapens in beslag genomen. DMX, die zelf zegt onschuldig te zijn, wordt achter slot en grendel gezet en is sindsdien eigenlijk nooit langer dan een paar maanden op vrije voeten geweest. Vanaf dat moment is de berichtgeving rondom de rapper haast altijd gefragmenteerd, bizar of onsamenhangend. Waarschijnlijk vanwege het feit dat de rapper een groot deel van zijn straffen uitzit in de isoleercel en hij evident met een drugsverslaving kampt die zijn uitspraken niet altijd even plaatsbaar maken.

Hoe het ook zij, er bestaat in de media niettemin consensus over DMX’ groeiende hang aan zijn geloof. Zo geeft de rapper aan dominee te willen worden en staat er een heus gospelalbum op de planning. Dat album zal moeten verschijnen als onderdeel van een dubbelaar waarbij de ene plaat (Walk With Me Now) een regulier rapalbum moet worden en de andere plaat (You’ll Fly With Me Later) dus vol staat met gospeltracks. Alsof dat nog niet genoeg is heeft de rapper ook al aangegeven in 2012 met een ander rapalbum te komen, getiteld The Undisputed Champ.

Hoewel er her en der wel eens wat nieuw materiaal van DMX uitlekt, worden zijn ‘beloftes’ door velen met grote scepsis ontvangen. Er zijn inmiddels alweer vijf jaren verstreken sinds Year of the Dog...Again en net als bij zijn amusante hondengimmick lijkt de rapper volledig losgeslagen. Momenteel zit de rapper in Arizona opnieuw een éénjarige celstraf uit wegens het schenden van zijn probatietijd. De eens zo succesvolle rapper lijkt met zijn structurele strijd met het rechtssysteem en de drugs helaas gereduceerd tot een schim uit het verleden.