Door Kim Kokosky Deforchaux, 29-5-‘12

Nu we in Nederland weer voorzichtig kunnen genieten van voorjaarszonnetjes en de bijbehorende ontspanningsrituelen, vindt één bepaald subgenre ook steeds makkelijker haar weg naar de cd-speler: G-Funk. Alhoewel niet valt te ontkennen dat de stroming uit de Westkust van de Verenigde Staten al een zekere vijftien jaar lang over haar hoogtepunt heen is, blijven de karakteristieke, lome funkgeluiden mensen vermaken. The Chronic (1992) en Doggystyle (1993) hebben dankbaar vele puberteiten van een geluidsband voorzien.

Nadat The Notorious B.I.G., Nas, Mobb Deep en de Wu-Tang Clan de aandacht van het grote publiek halverwege de jaren negentig weer terug naar New York wisten te trekken is G-Funk van de radar verdwenen. Hoewel Dr. Dre rond de eeuwwisseling nog veel succes boekte met zijn 2001 werd zijn sound niet echt meer overheerst door funk. De constante, maar karikaturale, aanwezigheid van Snoop Dogg op het hoogste podium en de goedbedoelde, maar veelal slecht uitgevoerde, pogingen van The Game mochten niet baten: de Westkust doet niet echt meer mee.

Met de opkomst van de jongens van Black Hippy (Kendrick Lamar, Ab-Soul, Schoolboy Q en Jay Rock) is hier wellicht verandering in aan het komen. Tegenwoordig geniet G-Funk zowaar een cultstatus en worden voor de meest vulgaire, geweldverheerlijkende cd’s hoge bedragen neergeteld op veilingsites. De dikke mist van obscuriteit waar G-Funk zich tegenwoordig in bevindt heeft ervoor gezorgd dat de kennis van de meeste hiphopliefhebbers tegenwoordig niet veel verder reikt dan wat Snoop, Dre en die ene hit van Warren G. Zodoende presenteert Hiphopleeft vijftien klassieke G-Funkalbums, waarmee een potentiële G-Funkateer zijn of haar horizon kan verbreden.

Above the Law - Uncle Sam’s Curse (1994, Ruthless)

Wie dieper in de G-Funk wil duiken, zou wellicht verplicht zijn om te beginnen bij Above the Law. Producer en groepslid Cold 187um beweert al sinds jaar en dag dat hij namelijk de geestelijk vader van het G-Funkgeluid is en dat Dr. Dre simpelweg kopieerde wat hij hoorde tijdens de opnamesessies van Above the Laws tweede album Black Mafia Life, daarmee technisch gezien de allereerste G-Funkplaat (Black Mafia Life kwam echter later uit dan The Chronic). Deze gehele discussie terzijde is Uncle Sam’s Curse uit 1994 één van de beste G-Funkplaten ooit. Wie bereid is forse bedragen neer te tellen op eBay kan genieten van regelrechte G-Funk met een maatschappijkritische twist. De driemansformatie uit Compton, geregeld bijgestaan door Kokane, zijn - alom erkend of niet - verzekerd van een ereplek binnen de Westcoastrap.

B.G. Knocc Out & Dresta - Real Brothas (1995, Def Jam)

De gebroeders B.G. Knocc Out & Dresta werden al eens eerder behandeld binnen de Afgestoft-sectie. Drie plaatjes doen hun enige album echter niet genoeg eer aan. Toen N.W.A. geleidelijk was leeggestroomd en ex-lid Dr. Dre met zijn nieuwe vondst Snoop Doggy Dogg de aanval op Eazy-E had geopend, gaf Eazy met B.G. Knocc Out & Dresta het publiek de real deal. Hij introduceerde hen op zijn persoonlijke antwoord op Fuck Wit Dre Day, Real Muthaphuckkin G’s, en een knokpartij met Tha Dogg Pound zorgde voor de nodige controverse. Toen Eazy-E echter kwam te overlijden door de gevolgen van HIV en zijn label Ruthless Records nagenoeg stuurloos achterliet was het snel gedaan met de broertjes uit Compton. De afnemende focus op de Westkust zorgde samen met langdurige gevangenisstraffen voor een vroegtijdig eind van een carrière, die zo veelbelovend begon met het strak geproduceerde Real Brothas. Ook een exemplaar van Real Brothas is tegenwoordig zeldzaam en peperduur.

Celly Cel - Killa Kali (1996, Sick Wid' It)

Bay Area-rapper Celly Cels debuutalbum Heat 4 Yo Azz is al een Westkustklassieker, maar zijn tweede plaat Killa Kali is misschien nog wel beter. Celly Cel, in de meeste gevallen ook verantwoordelijk voor zijn eigen producties, kende zelfs wat succes in de hitlijsten met het singletje It’s Goin’ Down. Als rapper komt Celly als een relaxtere versie van Bay Area-genoot Spice 1.

Dazzie Dee - Where’s My Receipt? (1995, Capitol)

Als een onvervalst product van South Central Los Angeles beleefde Dazzie Dee de bloeiperiode van de Westcoastrap van dichtbij. Hij maakte als tiener zelf al een singletje met Sir Jinx in 1988 en zou ook nog even lid zijn van Da Lench Mob. In 1995 stond hij op het punt om een meer dan verdienstelijk soloalbum uitbrengen totdat Capitol Records besloot het G-Funkpareltje, ondanks het uitbrengen van leadsingle Everybody Wants to Be a Gangsta, te laten voor wat het was. Een gruwelijk onrecht, aangezien Where’s My Receipt mede dankzij de sublieme productie van Westcoastlegende Battlecat geen zwakke momenten kent. Pas vorig jaar zag Dazzie Dee zijn cd in de schappen verschijnen. Voor een G-Funkplaat zo goed als het debuut van Dazzie Dee is dat zeker te laat.

Tha Dogg Pound - Dogg Food (1995, Death Row)

Alhoewel een onvervalste Death Row-release lijkt het platinadebuut van Daz Dillinger en Kurupt de tand des tijds veel minder goed te hebben doorstaan dan The Chronic en Doggystyle, platen waar Tha Dogg Pound haar bestaansrecht aan heeft te danken. Hoewel Snoop Dogg vele malen charismatischer is dan het duo uit Long Beach en hij en Dre nummers maakten die makkelijker bleven hangen, is Dogg Food van begin tot eind een knaller van jewelste. De producties, vrijwel geheel verzorgd door Daz zelf, zijn verwoestend strak en elk nummer heeft de potentie het dak van een club te blazen. Had single What Would You Do nog op het album gestaan, dan was dat ook zeker gebeurd. Ondanks wat leuke soloalbums van Daz en met name Kurupt zou Tha Dogg Pound als duo min of meer met het zinkende Death Row-schip ten onder gaan.

MC Eiht - We Come Strapped (1994, Epic Street)

Compton’s Most Wanteds MC Eiht was na zijn verdienstelijke vertolking van A-Wax in Menace II Society en het succes van de soundtracks leadsingle Streiht Up Menace er helemaal klaar voor om in 1994 solo te gaan. Zijn We Come Strapped sloeg in als een bom en ook het daaropvolgende Death Threatz (1996) mag er wezen. Het niveau van zijn talloze albums zou geleidelijk steeds wat afnemen, maar ook MC Eiht is net zoals geregelde partner in crime Spice 1 een onbetwiste hoofdrolspeler in de gloriedagen van de G-Funk.

Ice Cube - Lethal Injection (1993, Priority)

Hoewel zeker niet zijn beste plaat is Lethal Injection wel de eerste en laatste echte G-Funkplaat van Ice Cube. Een hang naar het gebruik van funksamples was al duidelijk aanwezig op zijn voorgaande albums, maar de definitieve overstap naar het destijds razend populaire G-Funkgeluid werd Cube zeker niet geheel in dank afgenomen op zijn vierde wapenfeit. Dat is zonde, want ook Lethal Injection zou als een klassieker mogen worden bestempeld. Waar de strijdlustige Ice Cube wat gas terugneemt op zowel het fantastische You Know How We Do It als het ietwat geforceerde Bop Gun, is hij op tracks als Really Doe, Ghetto Bird en Lil’ Ass Gee in vanoudse bloedvorm. Zodoende hoort Lethal Injection nog zeker bij Cubes golden run in het begin van de jaren negentig.

Jayo Felony - Take a Ride (1995, Def Jam)

Ook Run DMC’s Jam Master Jay probeerde halverwege de jaren negentig munt te slaan uit de G-Funkhype door Jayo Felony, een Crip uit San Diego, een contract te geven. Ook Jayo Felony’s debuutplaat verdween een beetje in de overkill aan G-Funk, waardoor tegenwoordig te weinig mensen deze solide plaat kennen en het schijfje moeilijk is te vinden. Ook Jayo Felony’s tweede album, Whatcha Gonna Do?, is sterk, alhoewel daar het G-Funkgeluid niet meer aanwezig is.

Kam - Made in America (1995, East West)

Ook Kam, volle neef van Ice Cube, passeerde al eens eerder de revue op Hiphopleeft. Toen werd namelijk zijn briljante debuutplaat afgestoft. Als G-Funkplaat is het wellicht beter om zijn tweede plaat, Made in America, erbij te halen. Het tempo ligt wat lager, de funk is iets toegankelijker, maar Kams politieke en maatschappelijke kritiek blijft een hoofdrol spelen.

Kokane - Funk Upon a Rhyme (1994, Ruthless)

Ook Kokane is een waar fenomeen. Getekend bij Eazy-E’s Ruthless Records en aanvankelijk opererend onder de naam Who Am I? bracht hij in 1994 zijn G-Funkepos Funk Upon a Rhyme uit onder de naam Kokane. Hij doet de naam van het subgenre eer aan; Funk Upon a Rhyme lijkt, hetzij met gangsta-invloeden, meer wiet en minder lsd, de lijn van George Clintons Parliament door te zetten. Kokane zou bij een groter publiek nog te horen zijn als refreinverzorger voor Dr. Dre en Snoop Dogg en voor de liefhebber bracht hij nog ruim tien (tamelijk vergetelijke) platen uit.

Lil’ ½ Dead - The Dead Has Arisen (1994, Priority)

Lil’ ½ Deads naam zal bij menigen wel een belletje doen rinkelen. Op classics als Lil’ Ghetto Boy en Fuck You refereert Snoop Dogg naar zijn neefje. Een exemplaar van Lil’ ½ Deads debuutalbum is nu een fortuin waard, want de G-Funkliefhebber van nu ziet iets wat men destijds niet inzag: Lil’ ½ Dead hoefde heus niet mee te liften op het succes binnen zijn familie (ook wijlen Nate Dogg was een neef). The Dead Has Arisen is geenszins uniek, maar binnen de G-Funkcatalogus is dat geen gewichtig argument. Wat wel telt is het feit dat elk nummer voortreffelijk is geproduceerd en Lil’ ½ Dead je beter meeneemt naar een zonnige dag in Long Beach dan elke hedendaagse rapper zou kunnen. Opvolger Steel on a Mission is ook een aanrader.

Mass 187 - Real Trues Paying Dues (1996, FFRR)

Voordat het zuiden van de States haar eigen geluid perfectioneerde en het commerciële hiphopgeluid zou overnemen maakten de meeste zuidelijke rappers G-Funk. Sommigen zouden hun eigen sound ontwikkelen, zoals Outkast of UGK, maar velen verdwenen nog sneller uit zicht dan het G-Funkgeluid zelf. Dit lot was jammer genoeg ook weggelegd voor Mass 187. Hun fantastische debuutplaat Real Trues Paying Dues kende met de kleine hitsingle Gangsta Strut nog wat goede promotie, maar is vandaag de dag enorm zeldzaam en daarmee onbetaalbaar geworden.

DJ Quik - Safe + Sound (1995, Profile)

Als men in acht neemt dat er wel erg vaak onduidelijkheid is over Dr. Dre’s aandeel in producties waar hij de volledige credits voor krijgt, is het niet eens zo gek om te stellen dat DJ Quik de beste producer van de Westkust is. Niet alleen nam hij alle producties van zijn eigen consistente discografie voor zijn rekening, maar ook produceerde hij in vrijwel totale anonimiteit de helft van 2Pacs legendarische dubbelaar All Eyez on Me Waar Quik geldt als een architect van de G-Funk is het uitmuntende Safe + Sound het meest typerende voorbeeld. Dat neemt niet weg dat elke hiphophead bekend zou moeten zijn met Quiks hele oeuvre. Zijn schromelijk onderschatte juweeltje Rhythm-al-ism uit 1998 toont hoe G-Funk zou klinken als men ook na de hoogtijdagen met dezelfde toewijding het subgenre zou blijven aanhangen.

South Central Cartel - All Day Everyday (1997, Def Jam)

Hiphopgigant Def Jam probeerde halverwege de jaren negentig nog een graantje mee te pikken van het succes aan de andere kant van het land en ze strikten South Central Cartel, een groep van verstokte Crips die al naam voor zichzelf hadden gemaakt met twee eerdere albums. Met een groter budget dan hun voorgaande langspelers tot hun beschikking maakten de jongens uit South Central Los Angeles hun beste plaat All Day Everyday. De eerste twee platen die frontmannen Havoc & Prodeje (de overeenkomst met de namen van de leden van Mobb Deep is puur toeval) samen uitbrachten zijn ook helemaal de moeite waard.

Spice 1 - AmeriKKKa’s Nightmare (1994, Jive)

Spice 1 is een Bay Area-legende en veel strakker dan de beste man zullen de meeste O.G.’s wel niet rappen. Al in 1992 maakte de rapper veel indruk met zijn naar hemzelf vernoemde debuutalbum. Hij zou rond diezelfde tijd samen met Tupac Shakur de hoofdrollen vertolken in Menace II Society, maar dit ketste af na een aanvaring tussen Shakur en de regisseurs. Hoewel zijn tweede plaat, 187 He Wrote, al ijzersterk was geldt opvolger AmeriKKKa’s Nightmare als zijn magnum opus. Met pareltjes als Face of a Desparate Man en Busta's Can’t See Me, beats van G-Funkgrootmeesters als Ant Banks en Battlecat, features van 2Pac en Method Man en Spice’ moordlustige flow is AmeriKKKa’s Nightmare een regelrechte Westcoastklassieker. Spice 1 bleef sindsdien altijd productief, doch inconsistent, en dient zich te troosten met een plekje in het stoffige Westcoast-pantheon.